Rooibos, Suid-Afrika se geliefde kruie-aftreksel, met bewese voordele vir die hart, diabetesbestuur en breingesondheid, openbaar nou selfs meer potensiaal in voorlopige borskankernavorsing gelei deur dr. Nicky Verhoog, senior lektor in biochemie aan die Universiteit Stellenbosch.
Estrogeen se rol in borskanker
Terwyl die navorsing nog in ’n vroeë stadium is, dui aanvanklike bevindinge daarop dat rooibos-ekstrakte die aktiwiteit van estrogeen in borskankerselle kan teenwerk – ’n ontdekking wat die Suid-Afrikaanse Rooibosraad (SARC) en die departement van wetenskap, tegnologie en innovasie (DSTI) se Sektorinnovasiefondsprogram aangespoor het om die werk van dr. Verhoog voort te sit met verdere studies in diermodelle wat volgende jaar sal begin.
Estrogeen word dikwels beskryf as ’n soort drywer van borskankergroei omdat baie borskankergewasse reseptore dra wat daarop reageer. Alhoewel estrogeen nie altyd die kanker begin nie, kan dit die groei daarvan versnel sodra die siekte ontwikkel het. Sommige nuwer studies toon dat dit soms ’n meer direkte rol kan speel in die aanvang van veranderinge in selle wat tot kanker lei. Aangesien soveel borskankers sensitief is vir estrogeen, maak die moontlikheid dat rooibos die effek daarvan kan help blokkeer, hierdie bevindinge veral betekenisvol.
Borskanker in Suid-Afrika
Borskanker bly ’n groot gesondheidsorg in die land. Volgens die jongste statistieke word borskanker jaarliks by tussen 11 000¹ en 15 000² vroue gediagnoseer en die siekte is verantwoordelik vir ongeveer 24% van alle kankergevalle in Suid-Afrikaanse vroue. Vroeë opsporing is kritiek – wanneer dit in ’n vroeë stadium geïdentifiseer word, kan borskanker-oorlewingsyfers 90% oorskry, wat die belangrikheid van gereelde sifting en selfondersoek beklemtoon.
Rooibos onder die mikroskoop
Teen hierdie agtergrond het Verhoog se span ’n in vitro (sel)-studie uitgevoer om te ondersoek of rooibos estrogeenreseptor-positiewe borskankerselle kan beïnvloed. In die verlede was daar onsekerheid oor of rooibos met estrogeen op maniere kan interaksie hê wat vroue met hormoonsensitiewe borskanker kan beïnvloed. Hierdie studie het beoog om die rol daarvan te verduidelik – of rooibos moontlik soos estrogeen kan optree of omgekeerd, kan help om die aktiwiteit daarvan te blokkeer – en om te bepaal of dit die gedrag van kankerselle beïnvloed.
“Om beter te verstaan hoe rooibos met natuurlike hormone soos estrogeen interaksie het, wou ons span duideliker wetenskaplike bewyse insamel,” verduidelik Verhoog.
“Ons het ook gekyk of rooibos die groei en verspreiding van kankerselle kan beïnvloed, wat veral belangrik is vir vroue met hormoonsensitiewe borskanker.”
In die laboratorium het die navorsers gewerk met bekende borskankerselmodelle wat twee tipes estrogeenreseptore dra: een wat gewasgroei kan aanmoedig (ERα) en ’n ander wat help om dit te onderdruk (ERβ). Hulle het toe rooibos-ekstrakte bygevoeg om te sien hoe die selle sou reageer – in terme van groei, beweging en verspreiding.
Bemoedigende resultate
Die resultate was bemoedigend. Die ekstrakte het teen estrogeen opgetree, op ’n manier soortgelyk aan Fulvestrant, ’n behandeling wat algemeen gebruik word om estrogeenaktiwiteit in borskankerbehandeling te blokkeer.
Rooibos het estrogeen-geïnduseerde selgroei vertraag en verhoed dat die selle versprei. Interessant genoeg het die ekstrakte ’n voorkeur getoon vir die aktivering van ERβ, die reseptor wat met gewasonderdrukking geassosieer word.
“Rooibos blyk op ’n beskermende manier teen estrogeen-gedrewe borskankerselle in die laboratorium op te tree. Dit boots nie estrogeen na nie, maar inhibeer eerder die werking daarvan.
“Belangrik is dat ons ook gevind het dat dit nie met die effek van Tamoxifen, ’n standaard-borskankerterapie, belemmer nie, wat daarop dui dat rooibos veilig gebruik kan word deur vroue wat behandeling ondergaan. Natuurlik moet dit nog deur in vivo (diere)-studies bevestig word.”
Voorkliniese proewe in 2026
Terwyl die bevindinge belowend is, beklemtoon Verhoog die beperkinge van in vitro-navorsing.
“Laboratoriumstudies behels enkele seltipes en herhaal nie die kompleksiteit van die menslike liggaam nie,” sê sy. “Ons moet sien hoe rooibos optree wanneer dit in die liggaam gemetaboliseer word, wat ons volgende stap voorkliniese proewe is wat vir 2026 beplan word.”
Die volgende fase van navorsing sal verder as selstudies beweeg om te kyk hoe rooibos in ’n voorkliniese modelsisteem optree.
Hierdie stap is belangrik om die veiligheid daarvan vir vroue met estrogeen-sensitiewe borskanker te bevestig en om die effekte daarvan in die liggaam beter te verstaan. Die doel is nie om rooibos as ’n behandeling te toets nie, maar om te verseker dat dit veilig saam met konvensionele terapieë gebruik kan word.
Rooibos se breër voordele
Rooibos word reeds gevier vir sy wye reeks gesondheidsvoordele. Ryk aan antioksidante en vry van kafeïen en bygevoegde suikers, is dit ’n gewilde alternatief vir ’n soeterige drankie, wat bydra tot algehele hidrasie en algemene welstand.
Vorige studies het ook die potensiële beskermende effekte daarvan teen ander kankertipes beklemtoon, insluitend prostaat-, lewer- en kolonkankers, danksy die kragtige antioksidant-eienskappe daarvan.
“Terwyl ons nog in die vroeë stadiums is, voeg ons navorsing by tot die groeiende bewyse van rooibos se veelsydige biologiese aksies. Dit is ’n stap na die verstaan van hoe hierdie unieke Suid-Afrikaanse aftreksel gesondheid op verskillende maniere kan ondersteun,” beklemtoon Verhoog.
Belangrike voorbehoud
Kundiges beklemtoon dat hierdie bevindinge nie geïnterpreteer moet word as bewyse dat rooibos borskanker kan voorkom of behandel nie. Dit versterk eerder die veiligheid daarvan vir verbruik en bied ’n grondslag vir toekomstige navorsing.
Met Oktober wat as Borskankerbewustheidsmaand erken word, beklemtoon die studie ook die dringende behoefte aan voortgesette wetenskaplike ondersoeke na die siekte, terwyl vroue daaraan herinner word dat gereelde sifting, bewustheid van familiegeskiedenis en vroeë opsporing die mees effektiewe strategieë bly om die risiko van borskanker te verminder en uitkomste te verbeter.
- Dr. Verhoog se navorsing sal binnekort gepubliseer word in Planta Medica en The Journal of Ethnopharmacology.
- Bron: SA Rooibosraad.
