Wanneer eksamens nader, is ’n bietjie spanning normaal – dit help jou fokus. Maar aanhoudende, oorweldigende stres kan jou slaap, konsentrasie en bui knou, en selfs tot angs of depressie bydra.
Wêreldwyd is geestesgesondheid by tieners ’n groot saak: depressie en angs is onder die hoofoorsake van siektelas in adolessensie, en selfdood is ’n toonaangewende oorsaak van sterftes in jongmense, volgens die Wêreldgesondheidsorganisasie.
Hoe voel eksamenstres?
Hoofpyn, maagpyn, vinnige hartklop, kort asem.
Slaapmoeilikheid of te min slaap; sukkel om te konsentreer of “blanks” te kry.
Negatiewe selfpraat (“ek gaan druip”), prikkelbaarheid of huilbuie.
Hierdie tekens is algemeen by stres en toetsangs – dit raak leer en prestasie as dit nie bestuur word nie.
Wat help?
Slaap 8-9 uur per nag. Slaap herstel geheue en aandag; te min slaap verhoog spanning en verlaag prestasie.
Beplan vroeg; vermy laaste-minuut “cramming”.
Leer aktief. Oefen vrae, opsommings en selftoetsing bou selfvertroue en kalmeer toetsangs.
Beweeg. Kort stappies of liggaamlike aktiwiteit verbeter jou bui en slaap; dit verminder angs.
Basiese self-sorg. Eet gereeld, drink water, beperk kafeïen en skermtyd in die aande.
Asem en ontspan. Eenvoudige asemhaling, progressiewe spierontspanning of bewustheid kan toetsangs vinnig verlaag.
Praat daaroor.
Ondersteuning deur ouers/onderwysers verlig stres en beskerm teen geestesgesondheidsrisiko’s.
Wanneer om ekstra hulp te kry
As angs/depressie langer as ’n paar weke hou, jy nie kan funksioneer nie (nie kan leer, eet of slaap nie), of as jy aan selfdood dink.
Vroeë hulp maak ’n groot verskil.
