Die klassieke roosvorm is een van perfeksie en simmetrie en wanneer dit in 'n vetplant manifesteer, is die roset-effek treffend, meen Alice Coetzee.
Van die vele rosettipe-vetplante is die indrukwekkendste die Agave attenuata wat groei tot 'n groot, ruggraatlose silwergroen roset wat soos 'n oop blom lyk.
Oorspronklik van Mexiko, is dit ewe tuis in hierdie land en dit is 'n groot bate omdat dit waterwys, droogteverdraagsaam, nie-indringend en maklik is om te kweek.
Hierdie agave, ook genoem die leeustert vir sy lang boogblom, vorm 'n fokuspunt in enige tuin. Hulle kan groei tot groot individuele monsters met kleintjies (klonale rosette) wat rondom die basis van die plant vorm. As dit gelaat word om knolle te vorm, is die indruk baie dramaties. Soos dit volwasse word, vorm die plant stingels, tot 120 cm hoog, wat hoogte tot die tuin voeg.
Dié plante groei in volson of gedeeltelike skaduwee, in enige grond wat goed dreineer en benodig net af en toe water om te verhoed dat die grond heeltemal uitdroog. Dit is nie nodig om te bemes nie. Die plante vrek ná hul blomtyd, maar kleintjies (klonale rosette) vorm rondom die basis en kan verwyder word as nuwe plante geplant word.
Mexikaanse rotsroos
Seker die bekendste rosetvetplant is Echeveria elegans (Mexikaanse rotsroos). Sy vlesige rosetvorm is onmiddellik herkenbaar en waarskynlik die rede vir sy gewildheid. Dié plante groei maklik en vermeerder vinnig.
Dit kom uit die halfwoestyne van Sentraal-Amerika en het aanleiding gegee tot honderde verskillende basters wat wissel in kleur en grootte.
Echeveria is 'n grondbedekker-vetplant wat as 'n rand, of grondbedekking, tussen klippe of plaveisels en in gruistuine gebruik kan word. Groter variëteite werk as fokusplante, met kleiner Echeveria rondom hulle. Hulle is ook opvallende houerplante. Echeveria verkies oggendson en ligte middagskadu. Plante verdra reënval en gereelde water as die grond baie goed dreineer. Dis die beste om grond te laat uitdroog voordat dit weer natgemaak word. Plante groei goed in houers. As binnenshuise plante benodig hulle helder, indirekte lig. Plante hoef nie gesnoei te word nie, maar verwyder uitloopsels (babaplante) sodra dit verskyn.
‘Sempervivum'
Dit is nie ongewoon om verward te raak tussen Echeveria en groter groeiende variëteite soos die Sempervivum tectorum nie, want plante vermeerder vinnig.
Die verskil is dat Sempervivum-blare tand- of stekelrige blaarrande het en nie so styf vlesig soos Echeveria is nie. Hulle vorm kleiner, stywer rosette as Echeveria.
Anders as Echeveria verdra hulle die koue (synde Alpiene plante) en hul vlak wortels maak hulle geskik vir plant in vlak bakke, tussen plaveisels of bakstene en as 'n matagtige grondbedekker in die tuin.
Dié plante groei in volson en in gewone grond wat goed dreineer. Hulle vaar ook goed in potte, in 'n vetplant- of broodboompotmengsel wat maklik dreineer. Maak gedurende die lente en somer nat en verminder water in die winter.
Om oorwater te voorkom, laat die grond heeltemal uitdroog voordat jy dit natmaak. Indien nodig, voed met 'n vloeibare kunsmis in die lente. Die uitloopsels (nuwe plante) kan geskei en oorgeplant word.
‘Aeonium arboreum' (huislook)
Soos Echeveria is Aeonium vlesige blaarvetplante met groot, pragtige rosette in 'n verskeidenheid kleure. Die opvallendste is wynrooi met ondertone van swart.
Aeoniums is dramatiese plante, beskikbaar in baie groottes en tipes. Sommige is kompak, ander is struikagtig en die hoogstes is boomagtig, vandaar die algemene naam van huislook.
Hulle maak die treffendste indruk wanneer dit in massas aangeplant word. Gebruik die wynrooi variëteite vir kontras en dié met bont rosette om uit te staan. Plante met diepgroen rosette bring soms vurige kleure soos dié van die Euphorbiafiresticks mee.
Anders as ander vetplante het Aeonium meer gereeld water nodig. As gevolg van hul vlak wortels moet hulle nie heeltemal uitdroog nie. Om hul sterk kleure na vore te bring, benodig dit ten minste ses uur son per dag. Voeg kompos by die grond tydens aanplanting vir vrugbaarheid en goeie dreinering.
