Inflammatoriese dermsiekte (IDS) bly tot vandag toe grootliks verkeerd verstaan en dikwels verkeerdelik gediagnoseer, al raak dit miljoene mense wêreldwyd.
By die 2024-kongres van die Suid-Afrikaanse vereniging vir gastroënterologie is onthul dat die IDS-Afrika-register in Suid-Afrika 'n eksponensiële toename in IDS-voorkoms oor die afgelope 50 jaar gesien het.
Omdat die oorgrote meerderheid pasiënte nie aan outo-immuun siektes sterf nie, beteken dit dat die toenemende voorkoms lei tot 'n steeds toenemende aantal pasiënte wat chroniese sorg benodig.
Inflammatoriese dermsiekte sluit hoofsaaklik Crohn se siekte en ulseratiewe kolitis in - chroniese inflammatoriese toestande wat die spysverteringskanaal aantas.
Globale epidemiologiese data onthul 'n verstommende werklikheid: Meer as 10 miljoen mense wêreldwyd leef met IDS, met voorkomssyfers wat dramaties styg. Onlangse studies van die Global IBD Epidemiology Consortium toon 'n toename van 7,2% in gediagnoseerde gevalle tussen 2020 en 2024, veral in geïndustrialiseerde lande en opkomende ekonomieë.
"Die stygende voorkoms van IDS verteenwoordig verbeterde diagnostiese vermoëns en 'n werklike toename in siektevoorkoms wêreldwyd," verduidelik dr. Thania Kahn, 'n gastroënteroloog in Kaapstad. "Wat eens in baie dele van die wêreld as skaars beskou is, word nou erken as 'n beduidende wêreldwye gesondheidsuitdaging."
IDS is veel meer as 'n "badkamersiekte". Pasiënte verduur 'n komplekse, dikwels onsigbare stryd wat elke aspek van hul lewe beïnvloed.
Chroniese diarree wat skielike en dringende badkamerbehoeftes vereis, aftakelende pyn en uiterste moegheid kan selfs die mees sorgvuldig beplande dae onderbreek.
Dr. Zozibini Mhlaba, 'n mediese dokter en 'n pasiënt met ulseratiewe kolitis, sê: "Ek wens mense het geweet hoe angstig ek raak om na openbare ruimtes te gaan wanneer ek 'n opvlamming kry, want ek moet altyd weet waar die naaste toilet is, en ek moet aan almal verduidelik hoekom ek elke 10 minute die toilet nodig het.
"Ek wens mense het geweet van die angs wat gepaardgaan met die verandering van medikasie, want ek dink voortdurend aan wanneer my volgende opvlamming sal wees."
Sr. Karin Davidson, hoof van die Cape Town Infusion Centre, beklemtoon die sielkundige tol wat IDS eis.
"Wat familie, vriende en kollegas dikwels nie sien nie, is die nagte wat in pyn deurgebring word, die uiters aftakelende moegheid, die medikasie met newe-effekte en die geestelike las.
"Die moegheid is ook uiters aftakelend, maar soveel pasiënte ly in stilte en soveel sê dit is die eensaamste siekte ter wêreld."
Ernstige komplikasies kan dermvernouings, fistels, absesse, wanvoeding en 'n verhoogde risiko van kolorektale kanker insluit.
Geestesgesondheid word ook aansienlik beïnvloed, met hoër voorkoms van angs en depressie onder pasiënte.
"Vroeë en akkurate diagnose en behandelingsinisiasie is van kardinale belang vir die beheer van inflammasie, die voorkoming van siekteprogressie en komplikasies," sê Kahn.
Diagnose
Diagnose behels tipies:
- Omvattende mediese geskiedenis
- Fisieke ondersoek
- Bloedtoetse
- Stoelgangtoetse
- Endoskopiese prosedures, bv. kolonoskopie en gastroskopie
- CT- of MRI-skanderings
Mite t. feit:
Mite: IDS word veroorsaak deur dieet en kan genees word deur te verander wat jy eet.
Feit: IDS is 'n siekte wat genetiese vatbaarheid en omgewingsfaktore behels. By volwassenes is geen dieet bewys om IDS te genees nie, hoewel dieetwysigings kan help om simptome te bestuur.
Mite: IDS is dieselfde as PDS (prikkelbare dermsindroom).
Feit: Dit is heeltemal verskillende toestande. IDS behels chroniese inflammasie en daaropvolgende skade aan die spysverteringskanaal en kan lei tot ernstige komplikasies wat chirurgie mag vereis. PDS is 'n funksionele versteuring sonder inflammasie of weefselskade.
Mite: IDS is 'n badkamersiekte.
Feit: IDS is 'n sistemiese inflammatoriese toestand wat gewrigte, vel, oë en ander orgaanstelsels buite die spysverteringskanaal kan aantas.
Simptome:
IDS-simptome wissel, maar sluit algemeen in:
- Aanhoudende diarree
- Buikpyn en krampe
- Bloed in stoelgang
- Onbedoelde gewigsverlies
- Uiterste moegheid
- Verminderde eetlus
- Koors tydens opvlammings
- Gewrigspyn
- Velprobleme
- Ooginflammasie
GEBORG
ChinaHerb
Tradisionele Chinese medisyne of geneeskunde (TCM) beskou buikgesondheid as die grondslag van algehele welstand. Die milt en maag werk saam om voedsel te verteer, te verwerk en in energie om te skakel. Wanbalanse tussen hierdie organe veroorsaak opgeblasenheid, sooibrand, prikkelbare dermsindroom en maagsere.
Volgens TCM ontstaan maagsere uit koue of hitte op die maag, of verswakte miltfunksie. TCM-behandelings sluit kruiemedisyne, akupunktuur en dieëtaanpassings in om inflammasie te verminder en vertering te verbeter. Moderne navorsing toon dat TCM die maagvoering help beskerm, suur verminder en maagsere verbeter. Sekere kruie help ook om dermdeurlaatbaarheid te verminder en stresverwante simptome te verlig.
TCM bied natuurlike benaderings vir die verligting van verskeie spysverteringsprobleme.
Vir meer, besoek chinaherb.co.za.
