Vir baie Suid-Afrikaanse gesinne kan die langverwagte matriekuitslae soos 'n maak-of-breek-oomblik voel. Die mylpaal kom dikwels met intense emosie en kan geestesgesondheidsuitdagings soos angs of depressie ontlok. Hier speel ouers 'n deurslaggewende rol om hul tieners te ondersteun, hulle te help om groot emosies te bestuur en om die ervaring te sien as 'n geleentheid om hul veerkragtigheid te bou.
Volgens dr. Lauren Martin, 'n voorligtingsielkundige en adjunkdekaan van leer en onderrig by die South African College of Applied Psychology (Sacap), kan die manier waarop gesinne hierdie tyd benader, 'n impak hê op hoe tieners toekomstige uitdagings hanteer.
"Dit gaan nie net oor akademiese resultate nie. Dit is 'n geleentheid om veerkragtigheid en aanpasbaarheid te versterk, wat sleutelvaardighede vir sukses in vandag se wêreld is.
"Dit is 'n tyd om ons persepsies te toets, en seker te maak dat ons matriekuitslae in perspektief hou.
Wat egter saak maak, is hoe hulle vorentoe beweeg. Deur oop gesprekke aan te moedig, kan ouers hul tieners help om hierdie gevoelens uit te pak en praktiese stappe vorentoe te begin ondersoek
"Daar is so dikwels 'n opbou van druk wat 'n jongmens kan laat voel dat hul hele toekoms van hierdie punte afhang, wat nie waar is nie," verduidelik sy.
Ouers en tieners is toenemend bewus daarvan dat tradisionele paaie, soos universiteitsgrade, nie die enigste roetes na sukses in vandag se wêreld is nie.
Loopbane in vaardigheidsgebaseerde nywerhede, entrepreneuriese ondernemings en beroeps- of handelsrigtings vereis dikwels nie 'n graad nie, maar maak staat op praktiese kundigheid, spesifieke vaardighede en probleemoplossingsvermoëns.
Martin stel voor dat mense se persepsie van hoe sukses lyk moet verander.
"Sukses kan beteken dat jy 'n pad volg wat ooreenstem met jou passies, waardes en vaardighede, selfs al is dit nie 'n tradisionele pad nie.
"Deur die fokus op die pad vorentoe te hou en die gesprek te verbreed, kan ouers tieners help om verby die druk van 'n enkele stel eksamenuitslae te kyk."
Wanneer resultate nie aan verwagtinge voldoen nie, moet die fokus verskuif van wat verkeerd gegaan het na wat volgende kom.
Dr. Jaclyn Lotter, akademiese dekaan by Sacap, beklemtoon dat die erkenning en verwerking van emosies 'n noodsaaklike eerste stap is.
"Tieners moet weet dat dit goed is om teleurgesteld, kwaad of selfs verlore te voel. Hierdie emosies is geldig," sê sy. "Wat egter saak maak, is hoe hulle vorentoe beweeg. Deur oop gesprekke aan te moedig, kan ouers hul tieners help om hierdie gevoelens uit te pak en praktiese stappe vorentoe te begin ondersoek."
Ouers kan selfvertroue kweek deur te fokus op hul tiener se sterk punte eerder as hul beweerde mislukkings.
Gegewe die druk rondom matriekuitslae, is die prioritisering van geestesgesondheid noodsaaklik. Ouers moet waaksaam bly vir tekens van nood, soos onttrekking, veranderinge in gedrag of uitdrukkings van hopeloosheid. As dit opduik, kan dit 'n kritieke verskil maak om professionele hulp te soek.
