Transnet sal van voor af ’n tender ter waarde van R300 miljoen moet oorweeg vir die beveiliging van sy sentrale infrastruktuur nadat die hooggeregshof in Gauteng bevind het die aanvanklike toekenning daarvan was onreëlmatig en ongeldig.
Fidelity Security Services het ’n aansoek om hersiening van die toekenning van die tender in die hooggeregshof in Johannesburg ingedien en het aangevoer die toekenningsproses aan Sinqobile Equestrian Security Services was onreëlmatig.
Die tender is 12 maande geldig en sou op 1 September 2025 in werking getree het.
Die toekenning is in Augustus verlede jaar gemaak, nadat Transnet die tender net drie dae geadverteer het, en dit was ook die eerste gronde van die hersiening omdat Transnet die regulasies van die nasionale tesourie verontagsaam het. Ingevolge die regulasies moet ’n tender van hierdie bedrag minstens 21 dae geadverteer word, en nie drie dae soos wat Transnet gedoen het toe hy dit op 12 Augustus geplaas het en dit van 13 tot 15 Augustus geadverteer is nie.
Vier bieërs het aansoek gedoen, waarvan Fidelity Security Services een was.
Oorsig van saak
Die regsdispuut het gewentel om of Transnet se tenderproses voldoen het aan grondwetlike verkrygingsvereistes, die Wet op Openbare Finansiële Bestuur (PFMA), tesourieregulasies, en die Wet op die Bevordering van Administratiewe Geregtigheid (Paja). Fidelity beweer dat die verkryging grondliggend onwettig en prosedureel onbillik was, en het sowel die advertensietydperk as die evalueringsproses uitgedaag wat tot hul diskwalifikasie en die uiteindelike aanwysing van Sinqobile as die suksesvolle bieër gelei het.
Fidelity se saak
Fidelity het hul saak rondom verskeie kritieke bewerings van onwettigheid en prosedurele onbillikheid gebou. Die maatskappy het aangevoer Transnet het die nasionale tesourie se regulasies geskend deur die driedae-advertensietydperk waar daar geen behoorlike bepalings van dringendheid (oor die verkorte tydperk) gemaak is om dit te regverdig nie.
Fidelity beweer ten spyte daarvan dat hulle omvattende oorgangsbeplanning en gemeenskapsverbintenisplanne gehad het, insluitend ’n gedokumenteerde 24-uur-ontplooiings- en -beginplan wat aan die tegniese vereistes moes voldoen het, is hulle irrasioneel en onbillik gediskwalifiseer omdat hulle nie die verpligte 80%- tegniese drempel bereik het nie, nadat hulle 66,67% behaal het (later hersien tot 71,67%).
Die sekuriteitsmaatskappy het verder beweer dat Transnet bieërs ongelyk behandel het deur wesenlike onregmatighede deur Sinqobile oor die hoof te sien nadat dit aan die lig gekom het dat dié maatskappy betalings van sowat R8,4 miljoen agterstallige rente aan die Private Sekuriteitsektor-voorsorgfonds verskuldig was, wat ook die minagting van die vereistes van die Gedragsowerheid vir die Finansiële Sektor ingesluit het. Fidelity het ook gewys op onverklaarbare en willekeurige punte-aanpassings in die evalueringsproses.
Transnet se verweer
Transnet het aangevoer hul verkrygingsproses was wettig, rasioneel en prosedureel billik. Die staatsonderneming het volgehou dat Fidelity behoorlik gediskwalifiseer is omdat hulle wetlik gefaal het om die verpligte 80%-tegniese-funksionaliteit-drempel te bereik. Om die omstrede driedae-advertensietydperk te regverdig, het Transnet op bepalings in hul interne verkrygingshandleiding gesteun en beweer dat dringendheid en bedryfsgronde die verkorte advertensietydperk genoodsaak het.
Transnet het Fidelity se bewerings dat hul oorgangs- en gemeenskapsverbintenisplanne aan die tendervereistes voldoen het, ontken, en Fidelity se voorleggings as wesenlik gebrekkig en onvoldoende bevind. Verder het Transnet betoog dat hul evalueringsproses deeglik was en dat die diskwalifikasie gegrond was op wetlike tegniese tekortkominge in Fidelity se bod.
Hof se bevinding
Die hof het ’n omvattende uitspraak gelewer wat ten gunste van Fidelity op veelvuldige gronde bevind het, en beduidende gebreke in Transnet se verkrygingsproses blootgelê het. Die hof het bepaal dat die driedae-advertensietydperk ’n duidelike skending van die nasionale tesourie se regulasies is en dat hierdie skending nie as dringend, soos Transnet aangevoer het, geregverdig was nie. Dus het hierdie onreëlmatigheid die hele proses uit die staanspoor onwettig gemaak.
Rakende die evalueringsproses, het die hof bevind dat Fidelity irrasioneel en prosedureel onbillik gediskwalifiseer is. Die uitspraak het onthul dat evalueerders Fidelity se gedetailleerde 24-uur-oorgangs- en beginplan geïgnoreer het of dit nie behoorlik oorweeg het nie.
Die hof was veral krities oor hoe Transnet rigiede tegniese diskwalifikasiekriteria op Fidelity toegepas het terwyl hulle terselfdertyd versuim het om aandag te gee aan die wesenlike nadelige inligting oor die suksesvolle bieër, Sinqobile, veral die aansienlike onbetaalde skuld.
Die hof het tot die gevolgtrekking gekom dat Transnet die bieërs ongelyk behandel het en dat die kumulatiewe onreëlmatighede sowel die toekenning substantief irrasioneel as die verkrygingsproses ongrondwetlik gemaak het.
As gevolg hiervan het die hof sowel die besluit om Fidelity te diskwalifiseer as die toekenning van die tender aan Sinqobile tersyde gestel, en die hele verkrygingsproses as onwettig en ongeldig verklaar.
Die hof het gelas die proses moet van voor af begin en dat Transnet die koste van die saak moet betaal.
