Die afgelope paar seisoene was taamlik uitdagend vir die Suid-Afrikaanse rosynebedryf, maar dit blyk dat dit op goeie koers is om te herstel.
Volgens Daneel Rossouw, hoof van landbouverkope by Nedbank Kommersiële Banksake, beleef die bedryf hernude momentum.
“Die 2024/’25-oes sal na verwagting sowat 100 000 ton bereik, wat op hernude momentum vir een van die land se stil, maar suksesvolle uitvoerprodukte dui,” sê Rossouw.
Die tydsberekening kon nie beter wees nie aangesien die wêreldvraag na gesonde, natuurlike peuselhappies en voedsel wat verantwoordelik verkry is, steeds toeneem. Suid-Afrikaanse rosyne word internasionaal vir hul uitmuntende gehalte erken, wat die bedryf goed vir volgehoue groei posisioneer.
Rossouw beklemtoon egter dat groei nie vanself plaasvind nie.
“Rosynprodusente bevind hulle in ’n dinamiese en uitdagende omgewing wat deur klimaatrisiko’s, logistieke uitdagings en veranderende verbruikersvoorkeure beïnvloed word,” merk hy op.
“Tog, met ’n doelgerigte strategie, kan die bedryf nie net herstel nie, maar ’n nuwe fase van volgehoue groei met hoë opbrengste betree.”
Verbruikers verkies ons gehalte
Die groeiende voorkeur vir gehalteprodukte en gesondheidsbewuste eetgewoontes verander die droëvrugtemark ingrypend. Rossouw merk op dat “verbruikers toenemend bereid is om meer vir natuurlik soet en bymiddelvrye peuselhappies van hoë gehalte te betaal en rosyne pas uitstekend by hierdie tendens.”
Suid-Afrika se mededingende voordeel lê in sy unieke produksiekapasiteit.
“Ons mededingende voordeel lê in die vermoë om groot, smaakvolle rosyne onder die bloedige Noord-Kaapse son te produseer, wat hulle ’n kenmerkende smaak en tekstuur gee,” sê hy
Maar om werklik waarde te ontsluit, glo Rossouw produsente moet verder as tradisionele massa-uitvoer kyk.
“Daar is gulde geleenthede in verpakking en produkformate – van handige peuselpakkies tot vinnige en maklike gesondheidskommels,” stel hy voor. “Gesondheidsbewuste verbruikers verkies natuurlike produkte en rosyne kan as ’n natuurlike, voedingryke produk eerder as bloot ’n algemene bestanddeel bemark word.”
’n Volhoubare bedryf
Die wêreldvoedselbedryf word al hoe meer beoordeel volgens die volhoubaarheid waarmee hulpbronne gebruik word. Vir rosyneprodusente wat in waterbeperkte omgewings werk, bied dit beide uitdagings en geleenthede.
“Vir rosynprodusente wat in waterbeperkte omgewings ’n oes moet lewer, is dit ’n uitdaging, maar ook ’n geleentheid. Waterdoeltreffendheid is nie net noodsaaklik vir langtermynvolhoubaarheid nie, maar kan ook ’n mededingende voordeel in internasionale markte wees,” sê Rossouw.
Die Suid-Afrikaanse rosynbedryf toon reeds vordering op hierdie front.
“Boere eksperimenteer met dekgewasse om grondgesondheid te verbeter, koolstofbinding te verhoog en erosie te verminder. Ander belê in presisiebesproeiing en beweeg weg van tradisionele besproeiingstelsels na drupbesproeiing, wat nie net water bespaar nie, maar ook opbrengste en gehalte verbeter.”
Rossouw beklemtoon die bemarkingspotensiaal van ’n volhoubaarheidspoging.
“In ’n era waar naspeurbaarheid en verantwoordelike verkryging aankoopbesluite beïnvloed, kan ’n duidelike volhoubaarheidstrategie die Suid-Afrikaanse handelsmerk bo mededingers laat uitstyg. Sertifisering en deursigtige data oor koolstof-, water- en grondgebruik is van kardinale belang om geloofwaardigheid te versterk.”
Samewerking nodig vir beter logistiek
Ondanks uitstekende produsente ondermyn voortdurende logistieke en infrastruktuurprobleme steeds die mededingendheid.
“Oponthoude by hawens en hoë vervoerkoste skend internasionale kopers se vertroue. Samewerking in die bedryf – moontlik deur openbare-private-vennootskappe – is noodsaaklik om uitvoerdoeltreffendheid te verbeter,” sê Rossouw.
Arbeidstekorte en stygende insetkoste plaas ook druk op winsgewendheid.
“Meganisering en moderne verwerking kan help om dié druk te verlig, maar dit verg belegging en vaardigheidsontwikkeling. Beleidsmakers en bedryfsorganisasies moet tegnologie-aanvaarding en opleiding steun sodat produktiwiteitsvoordele nie ten koste van werksgeleenthede geskied nie.”
Hy doen ook ’n beroep op die finansiële sektor om ondersteuning.
“Finansierders moet ook hul rol speel deur finansiering te bied wat produsente en verwerkers se behoeftes, ambisies en volhoubaarheidsdoelwitte ondersteun.”
Nuwe markte altyd nodig
Hoewel Europa steeds die primêre bestemming vir Suid-Afrikaanse rosyne is, is diversifikasie ewe belangrik. Wat dit betref, sien Rossouw beduidende potensiaal in streeksmarkte.
“Die Afrika- Kontinentale Vryehandelsgebied (AfCFTA) bied ’n unieke geleentheid om intra-Afrika-handel te bevorder en afhanklikheid van tradisionele markte te verminder. Daar is ’n vraag na bekostigbare, rakstabiele, voedingryke voedselgroei oor die vasteland heen – veral in opkomende middelinkomstemarkte in Oos- en Wes-Afrika.”
Rossouw pleit ook vir strategiese markontwikkeling.
“Gerigte handelsbevordering, ondersteun deur streekspesifieke logistieke oplossings en ooreengekome voedselveiligheidstandaarde, kan volhoubare nuwe markte in Afrika, die Midde-Ooste en Asië ontsluit.”
Baie potensiaal vir rosyne
Op plaasvlak glo Rossouw produsentegroepering kan help om konsekwentheid, skaal en ’n sterker onderhandelingsmag te bewerkstellig.
“Koöperatiewe modelle en gedeelde dienste vir verwerking, verpakking en sertifisering verminder koste en maak kleiner produsente gereed vir die uitvoermark.”
Hy beklemtoon ook die belangrikheid van gesamentlike belegging en sê “samewerking maak ook gesamentlike belegging in naspeurbaarheidstelsels en volhoubaarheidsverslagdoening moontlik, wat al hoe meer ’n vereiste vir toegang tot premiummarkte is”.
Met die oog op die toekoms beklemtoon Rossouw dat langtermynvolhoubaarheid uiteindelik van klimaatsaanpassing afhang. Hy glo dat indien produsente presisiebesproeiing, grondvogkontrole en datagedrewe boerderypraktyke prioritiseer, die opbrengste en gehalte te midde van toenemende klimaatsverandering beskerm kan word.
Alles in ag genome, is Rossouw baie optimisties oor die toekoms van die bedryf.
“Met produksie wat herstel en internasionale vraag wat sterk bly, is die Suid-Afrikaanse rosynbedryf goed geposisioneer om te groei. Die grondslag is reeds daar: kundige produsente, ’n goeie reputasie en ’n toenemende vraag na gesonde peuselhappies.”
Sy visie vir die bedryf is duidelik en hy glo dat deur volhoubaarheid as bemarkingsvoordeel te gebruik, logistieke prestasie te verbeter en nuwe streekshandelskanale te ontsluit, die bedryf volhoubare wêreldmededingendheid op lang termyn kan bereik.
