Toegang tot veilige, skoon water bly ’n ernstige gesondheidskwessie in Suid-Afrika en onlangse voorvalle – waaronder ’n watermonster van Secunda buitengewoon hoë vlakke van E. coli gehad het – het weer vrae laat ontstaan oor hoe doeltreffend watergehalte gemonitor word.
Volgens Robert Erasmus, bestuurder van Sanitech, is die kernprobleem nie noodwendig ’n gebrek aan toetsing nie, maar die tyd wat verloop voordat besoedeling opgespoor en bevestig word. Hy sê openbare gesondheid hang direk af van die veiligheid van water wat deur riviere, damme en munisipale stelsels vloei, maar dat bestaande prosesse soms te stadig reageer om gemeenskappe voldoende te beskerm.
Volgens Erasmus is Suid-Afrika se openbare watertoetsingstelsel tegnies akkuraat, maar tydrowend. Wanneer besoedeling vermoed word, moet monsters versamel en na geakkrediteerde laboratoriums gestuur word. Biologiese toetse vir bakterieë soos E. coli vereis dat organismes eers gekweek word, wat beteken dat uitslae dikwels eers ná een tot twee weke beskikbaar is.
Hy wys daarop dat chemiese aanwysers soos pH- en chlorienvlakke wel vinnig op die terrein gemeet kan word. “Die wagtyd vir biologiese resultate skep egter ’n gaping waarin watergehalte kan verswak sonder onmiddellike waarskuwing.”
Die koste van toetsing is volgens hom ’n verdere struikelblok. Hy sê ’n geakkrediteerde toets, insluitend logistiek, kan etlike duisende rande beloop. “Dit maak gereelde monitering vir baie huishoudings en gemeenskappe onprakties. Gevolglik vertrou mense dikwels dat kraanwater veilig is, totdat gesondheidsprobleme begin opduik.”
Erasmus meen geakkrediteerde laboratoriums bly noodsaaklik vir amptelike verslagdoening, maar dat aanvullende toetsing kan help om risiko’s vroeër te identifiseer. “Sommige organisasies voer basiese interne toetse uit wat nie formeel geakkrediteerd is nie, maar wel vinnige aanduidings gee van moontlike afwykings in watergehalte.”
Volgens hom dien hierdie toetse as vroeë waarskuwings. Wanneer abnormale resultate opgemerk word, kan die saak onmiddellik na ’n geakkrediteerde laboratorium verwys word, eerder as om te wag totdat besoedeling verder versprei.
Hy beklemtoon dat roetinetoetsing van pH-vlakke en die monitering daarvan goedkoop en maklik is om uit te voer.
“Dit help om te verseker dat water se chemiese balans binne veilige perke bly. In kombinasie met periodieke biologiese toetsing skep dit ’n meer proaktiewe benadering tot waterveiligheid. Waterveiligheid kan nie uitsluitlik op munisipaliteite se skouers rus nie. Samewerking tussen openbare owerhede, besighede en gemeenskappe is noodsaaklik om probleme vinniger raak te sien en aan te spreek.”
Erasmus voeg by dat onafhanklike toetsing en groter deursigtigheid kan help om patrone van swak watergehalte uit te lig wat andersins ongemeld kan bly. Sodra sulke patrone sigbaar word, neem druk vir regstellende optrede toe en kan intervensies vinniger volg.
Volgens hom speel gemeenskappe ook ’n sleutelrol.
“Inwoners is dikwels die eerste om veranderinge soos verkleuring, ongewone reuke of troebelheid in kraanwater op te merk. Om dit betyds te rapporteer aan toepaslike instansies of organisasies met die vermoë om die water te kan toets, kan vroeë ondersoek en reaksie aanhelp.”
Volgens Erasmus toon hierdie uitdagings dat kraanwater nie bloot as veilig aanvaar kan word sonder volgehoue monitering nie. Deursigtige rapportering en samewerking tussen rolspelers is volgens hom noodsaaklik om openbare gesondheid te beskerm.
